اصول محافظت از پای دیابتی؛ راهنمای کامل پیشگیری از زخم و قطع عضو
آیا میدانستید هر بیست ثانیه یک نفر در دنیا به دلیل عارضهٔ پای دیابتی دچار قطع عضو میشود؟ نکتهٔ مهم این است که بیشترین قطع عضوها با یک زخم ساده شروع میشوند. خبر خوب اینکه با رعایت چند اصل ساده میتوان تا حد زیادی از زخم پای دیابتی پیشگیری کرد و روند بهبود آن را تسریع بخشید. در این مطلب از کلینیک ترمیم زخم و استومی وندیران، مهمترین اصول محافظت از پای دیابتی را مرور میکنیم.
۱. کنترل قند خون قند خون خود را بهدرستی و بهطور منظم کنترل کنید؛ این مهمترین گام در پیشگیری از عوارض پای دیابتی است.
۲. تغذیهٔ سالم رژیم غذایی سالم خود را رعایت کنید و در صورت داشتن اضافهوزن، به متخصص تغذیه مراجعه کنید.
۳. ترک سیگار سیگار را ترک کنید، چراکه مصرف سیگار باعث تنگی عروق و کند شدن روند بهبود زخم میشود.
۴. مصرف اصولی داروها داروهایتان را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید.
۵. ورزش کنید روزانه در ساعتی معین و بهطور مستمر ورزش کنید. ورزش باعث به جریان افتادن خون در پاها و تسریع روند بهبود میشود. نوع ورزش باید با صلاحدید پزشک مشخص شود.
۶. با پای برهنه راه نروید هرگز با پای برهنه راه نروید، حتی در خانه. هر روز پاهایتان را بررسی کنید و برای دیدن کف پا از آینه استفاده کنید.
۷. تعویض روزانهٔ جوراب جورابهای خود را روزانه تعویض کنید و هر بار جوراب نرم و تمیز بپوشید. از پوشیدن بیش از یک جفت جوراب خودداری کنید، زیرا میتواند باعث ایجاد تاول در پای شما شود.
۸. بررسی کفش پیش از پوشیدن پیش از پوشیدن کفش، داخل آن را از نظر وجود جسم خارجی بررسی کنید و هر ۴ تا ۶ ساعت، برای استراحت پاها کفشهایتان را دربیاورید.
۹. احساس سرما در پا هرگز برای گرم کردن پا از آب داغ، کیسهٔ آب گرم یا وسایل گرمازا مانند بخاری استفاده نکنید و از منابع حرارتی فاصله بگیرید. این احساس سرما ناشی از عوارض دیابت است، نه از سردی هوا.
۱۰. شستوشوی پا هر روز پای خود را با آب ولرم بشویید و سپس پاها، بهخصوص لای انگشتان، را با یک حوله یا پارچهٔ تمیز بهآرامی خشک کنید.
۱۱. طرز صحیح نشستن هنگام نشستن طولانی یا دراز کشیدن، از قرار دادن ساق پا روی یکدیگر (پا روی پا انداختن) اجتناب کنید، زیرا موجب فشار روی عروق خونی و اعصاب پا شده و جریان خون در اندامها را مختل میکند. موقع نشستن پاها را کمی بالا نگه دارید؛ گذاشتن زیرپایی در زیر پا میتواند کمککننده باشد.
۱۲. بررسی فشار کف پا توسط پزشک برای بررسی فشارهای وارده به کف پاهایتان به پزشک مراجعه کنید تا نقاط پرفشار و مستعد زخم شناسایی شوند.
۱۳. انتخاب و خرید کفش مناسب برای خرید کفش هنگام عصر اقدام کنید، زیرا پاها در عصر کمی متورماند و اگر کفش تنگ باشد متوجه میشوید. مدلی را انتخاب کنید که علاوه بر اندازهٔ مناسب (نه تنگ و نه گشاد) از جنس چرم باشد. از پوشیدن کفش با پاشنهٔ بلند و پنجهٔ باریک خودداری کنید.
۱۴. معاینهٔ روزانهٔ پا و علائم هشدار پاهایتان را هر روز معاینه و مشاهده کنید. در صورت مشاهدهٔ هر یک از این علائم غیرطبیعی به پزشک مراجعه کنید: کاهش حس پا، فرو رفتن جسم خارجی مانند سوزن، تاول، تغییر درجه حرارت (گرمی یا سردی)، پینه، و قرمزی یا خونریزی زیر پینه.
۱۵. مراقبت از میخچه و پینه میخچه و پینهها را دستکاری نکنید. از تیغ خودتراش، محلول یا چسب میخچه، پینهبُر و هرگونه داروی خانگی خودداری کنید و در این مورد حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
۱۶. کوتاه کردن صحیح ناخن برای پیشگیری از فرو رفتن ناخن در گوشت، ناخنها را در امتداد یک خط صاف کوتاه کنید و از کوتاه کردن گوشهٔ ناخن پرهیز کنید. در صورت اختلال بینایی، برای کوتاه کردن ناخن از دیگران کمک بگیرید.
۱۷. توجه به رنگ و ضخامت ناخن اگر ناخنهایتان خیلی ضخیم شدهاند یا رنگشان به زرد یا سیاه تغییر کرده است، دربارهٔ آن با پزشک خود مشورت کنید.
۱۸. استفاده از کفش طبی در صورت تغییر شکل پا در صورت وجود هرگونه تغییر شکل پا یا بدفرمی در انگشتان، از کفشهای مخصوصی که توسط متخصصان برای شما تجویز میشود استفاده کنید.
۱۹. انتخاب جوراب مناسب از جورابهای بدون کش استفاده کنید، زیرا کش جوراب مانع خونرسانی به پا میشود. جوراب نخی بپوشید تا پوست پا تنفس کند و از قارچ و عوارض تعریق زیاد جلوگیری شود. ترجیحاً جوراب سفید بپوشید، چون خونریزی یا ترشح احتمالی پا روی آن قابل تشخیص است، در حالی که روی جوراب تیره بهراحتی دیده نمیشود.
چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟ اگر روی پای خود زخم، تاول، تغییر رنگ، تورم، بیحسی یا هر علامت غیرطبیعی مشاهده کردید، بدون معطلی به متخصص زخم مراجعه کنید. درمان بهموقع، کلید جلوگیری از پیشرفت زخم و قطع عضو است. این مطلب جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین توصیهٔ پزشک نیست.
